Quê nhà thương nhớ

MXAT - Đôi mắt Tiến buồn bã nhìn Hiền như muốn nói một điều gì. Hiền cố bước thật nhanh để khỏi nhìn thấy những giọt nước mắt Tiến sắp vỡ ra.

- Thằng Song mà mày cũng chê thì tao chịu đấy! - Cha Hiền đi ra đi vào tỏ sự bức xúc.

Hiền không nói gì, lẳng lặng vào buồng nằm. Hiền đâu dám chê ai. Học dở chừng lớp tám, chẳng xinh đẹp gì lại con nhà nghèo. Trong khi anh Song là bộ đội chuyên nghiệp, ăn lương nhà nước, quần áo lúc nào cũng chỉnh tề. Không như bọn con trai mặt đứa nào cũng một kiểu choắt lại không lớn được, giọng khê đặc thuốc lào tối tối lập lòa đèn pin đầu ngõ nhà Hiền. Lấy được người như anh ta là phúc cho cả nhà, lúc đầu Hiền cũng mừng thầm. Vì mừng thầm mà Hiền nhận lời đi chơi tối với anh. Lần đi chơi đầu tiên đó khiến Hiền sợ. Hiền nghi ngờ anh không có tình cảm thật với mình. Đùa đùa vậy thôi cho qua những ngày nghỉ phép hoặc anh muốn vừa lòng cha mẹ – cưới một cô gái ngoan ngoãn, chịu thương chịu khó, đẻ cho ông bà đứa cháu rồi đi đâu thì đi. Nếu thế thật thì đằng nào Hiền cũng không chịu. Anh ta đóng quân cách nhà đến cả trăm cây số biết thế nào mà lần. Thế là từ sau bữa đi chơi đó về mỗi lần thấy bóng anh ngoài ngõ là Hiền lỉnh. Từ nhà bác Chắt nhìn sang Hiền thấy cha ngồi lên xe máy anh ta. Chắc lại ra thị tứ uống rượu. Gì chứ rượu với cha là nhất. Chính vì cha uống rượu nhiều quá mà mẹ Hiền phải thôi nấu rượu. Buôn bán nỗi gì khi số rượu cha uống ngày nào cũng nhiều hơn số rượu bán được. Mỗi khi thấy cha đi đâu về trong tay có quả ổi, quả khế hay mấy quả chuối xanh thì y như rằng chai rượu còn lại trong tủ sẽ theo cha xuống dạ dày. Mẹ Hiền nín thinh. Kinh nghiệm cho mẹ biết chỉ cần một chút vùng vằng thì cả chai rượu kia sẽ “choang” ngay tức khắc. Xuống nền nhà, ra vườn mà cũng có thể thẳng vào mặt mẹ. Những vết bầm trên thân thể mẹ đã cảnh báo với Hiền hãy tránh xa những người đàn ông nghiện rượu. Nếu thế thì cả làng này Hiền biết lấy ai. Bọn trai làng mới lớn, bỏ học, nếu không đi đâu làm ăn thì chỉ có xúm lại đánh bài, uống rượu, rít thuốc lào cho hết ngày. Nhìn chúng nó rít thuốc lào mới sợ. Mùi điếu cày khoi nồng xộc thẳng cửa nhà khiến Hiền không sao chịu nổi.

Trong đám đó không có Tiến. Nhà Tiến cách nhà Hiền chỉ một đoạn ngắn. Mỗi khi bị chồng đuổi đánh mẹ Tiến lại chạy sang nhà Hiền núp. Thấy cha đã qua cơn cơn thịnh nộ, ngáy khò khò trên phản là Tiến sang mách mẹ về. Tuổi thơ hai đứa, không chỉ hai đứa mà của tất cả bọn trẻ trong làng, na ná nhau thế. Không dữ dằn như cha mấy anh em Tiến đều hiền lành. Mẹ Tiến không ít lần đánh tiếng hai đứa với nhau nhưng cả Tiến và Hiền đều lờ đi. Dạo này thấy tối nào trước cửa nhà Hiền cũng sững sững chiếc Dream tự nhiên lòng Tiến dấy lên chút gì như hờn dỗi. Ra đường Tiến tính toán làm sao ít phải chạm mặt với Hiền. Lúc đầu không để ý nhưng dần dần Hiền cũng nhận ra điều gì đó khang khác nơi Tiến. Thấy thương thương. Muốn nói với Tiến rằng người ta là người nhà nước… đâu có hợp với mình. Nhưng Tiến có xa xôi bóng gió gì đâu mà nói.

Con vẫn chưa ngủ à?.. - Mẹ Hiền kéo màn, bảo Hiền dịch người vào vách cho mẹ đủ chỗ nằm.

Mẹ này, con tính… có khi đầu tháng con lại ra Hà Nội.

…

-  Sao mẹ?

- Thế cũng được. Nhưng con làm cho nhà nào, chỗ đó đã có dì Vân. Mà có làm thì cũng chỉ đến Tết thôi, kiểu gì sang năm con cũng phải lấy chồng.

- Khi chiều con nhận được thư dì. Hết tháng này dì về. Con lại muốn ra thay… Mà ngoài đó thiếu gì, không làm cho nhà này thì nhà khác. Lấy chồng thì khi nào mà chẳng được.

Thằng Tiến có vẻ thật lòng với con đấy. Hai đứa lại hiểu nhau. Như thằng Song mẹ cũng chẳng yên tâm. Con mà lần lữa sang năm nữa là khó đấy. Con gái có thì. Con nhìn dì Vân đấy…

Dì Vân. Mỗi khi thuyết phục Hiền mẹ lại đưa cuộc đời chìm nổi của dì ra đe dọa. Mà sao mẹ không đưa chính cuộc đời mình ra, Hiền nghĩ, thì mẹ lấy chồng sớm đấy, sung sướng ở chỗ nào. Quanh năm đầu tắt mặt tối vẫn không đủ ăn, vừa thấy cha hắng giọng đã nem nép. Ba đứa con thì đứa đầu chưa kịp lớn đã lấy chồng, sinh một lèo hai đứa con, con chị cách thằng em chưa đến một tuổi, đứa thứ hai là Hiền vừa nghỉ học đã phải ra thành phố giúp việc, còn mỗi thằng em đang học lớp chín cũng không biết có vào được cấp ba không hay ít bữa nữa lại la cà, trà trộn vào bọn loắt choắt kia. Nghĩ vậy thôi chứ Hiền đâu dám nói ra. Dẫu sao so với dì Vân mẹ vẫn thấy mình đáng tự hào. Dì Vân một thân một mình nuôi con. Trước, dì xinh đẹp, nhanh nhẹn. Trong năm chị em gái thì mình dì là học hết cấp ba, lại học giỏi nhất lớp. Những người bạn của dì thuở đó ra phố học tiếp nay người nào cũng có cuộc sống đủ đầy, sung túc nơi thành phố. Còn dì, chuẩn bị thi đại học thì ông ngoại đột ngột qua đời, bà ngoại đổ bệnh, các anh chị đều lập gia đình hết nên không thi cử gì nữa, dì ở nhà chăm bà. Hai mươi tuổi dì nhận lời hẹn ước với người bạn cùng xóm. Sau lễ dạm ngõ người đó được sang Nga. Một năm, hai năm, ba năm, người đó vẫn không gửi cho dì một dòng thư. Mẹ và các dì khuyên dì đi lấy chồng nhưng dì vẫn một mực chờ đợi. Đến năm thứ năm, những người ở Nga về cho biết người ấy đang ở với một cô tóc vàng bên đó dì mới tỉnh ngộ. Lỡ duyên, dì nuốt nước mắt chấp nhận làm lẽ một người góa vợ ở làng bên. Sinh được đứa con là thằng Toàn bây giờ thì người đó cũng đổ bệnh qua đời. Dì đưa con vào miền Nam, làm công nhân may. Cuộc sống mới vừa ổn định thì dì bị ngã trên cầu thang xuống, chấn thương cột sống phải nằm viện cả tháng. Trở về công ty người ta không chịu nhận dì vào làm việc nữa vì sức khỏe không đáp ứng đủ với đòi hỏi công việc. Không việc, không chỗ ở hai mẹ con lại dắt nhau về với bà ngoại.

Trong số các dì thì Hiền thân với dì Vân nhất. Những chuyện nói ra với mẹ thể nào cũng bị ăn đòn nhưng nói với dì thì lại là chuyện đáng được chia sẻ. Dì coi Hiền như người bạn. Chỉ một lần Hiền khiến dì giận đến cả tuần là khi Hiền báo tin đã bỏ học. Nghĩ lại Hiền mới thấy mình dại. Thấy cái Dung bỏ, nghĩ có học nữa cũng gắng đến lớp chín là cùng, mà lớp chín với lớp tám thì có khác gì, thế là cũng bỏ theo. Cha mẹ Hiền chuyện không đâu thì quát tháo nhưng chuyện Hiền bỏ học lại không có ý kiến gì. Thậm chí còn như thấy nhẹ gánh hơn vì sau khi bỏ học Hiền có thể tự đi kiếm sống. Mẹ Hiền muốn Hiền đi học may rồi mở một cửa hàng may ngoài thị tứ. Ý kiến đó đã bị dì Vân gạt đi. Đầu đến cuối làng đã có đến năm, sáu cửa hàng may. Đều là những đứa sàn sàn tuổi Hiền, nghĩa là cũng bỏ học, ti toe lên thị trấn học may, học xong vay mượn khắp nơi mua được chiếc máy khâu. Nông dân lấy đâu ra tiền mà quần quần áo áo nên họa hoằn lắm mới có khách còn không cả ngày ngồi đó ngáp vặt. Chỉ một đứa không ngáp vặt là cái Thắm. Cửa hàng nó chỉ mở cửa khi đêm xuống và khách là những công nhân về làm đường và những người đàn ông lạ mặt lâu lâu lại ghé qua. Với cái Thắm hai mắt lúc nào cũng lúng liếng thì chuyện đó có lạ gì, người ta chỉ thắc mắc là sao ngay giữa thị tứ mà chính quyền xã vẫn để cho một “cửa hàng may” như của nó tồn tại.

Hiền ra Hà Nội giúp việc cho cô Dung. Cô Dung nói vì ít việc nên lương cô trả cho Hiền không được cao như nhà người ta. Đúng là việc chẳng có gì mấy, ngày nấu hai bữa cơm, lau chùi nhà cửa và đưa đón thẳng Cò đi học. Nhưng với Hiền đằng nào cũng mất công đi làm rồi thà vất vả mà được trả nhiều tiền còn hơn là cả ngày ngồi không. Hiền xin cô tranh thủ những lúc Cò đi học sang làm thêm cho một nhà bên cạnh nữa nhưng cô không đồng ý. Cô cả không đồng ý việc Hiền giao lưu với hàng xóm khi cô đi vắng. Thành ra ở với cô dù nhàn nhã, được quý mến, quần áo, ăn uống không thiếu gì nhưng Hiền vẫn bứt rứt. Ở với cô được hai năm thì Hiền xin nghỉ. Ở nhà, dì Vân không biết làm gì để nuôi con khi sức khỏe không đủ ra làm đồng nữa (mà có làm đồng thì cũng mong manh vụ mất vụ không), dì Vân nghĩ đến việc đi giúp việc. Hiền về được một tuần thì dì ra thay chỗ Hiền.

Hiền tính về ít bữa rồi vô Nam làm công nhân như cái Dung. Trừ tiền thuê nhà, tiền ăn và các khoản sinh họat khác mỗi tháng số tiền dành ra không bằng đi giúp việc ở Hà Nội nhưng lại có bạn bè giao lưu. Điều đó với Hiền cũng quan trọng, cần thiết lắm. Mỗi khi nghe cái Dung kể chuyện bạn bè của nó là Hiền lại thèm thuồng được là trong số đó… Đang hăm hở vậy thì mẹ bàn lùi. Mẹ phàn nàn. Nhà có ba chị em, chị gái lấy chồng thành con nhà người, em út là con trai, biết gì, giờ chỉ còn Hiền có thể đỡ đần thì Hiền lại đi mất. Rồi mẹ sụt sịt khóc. Đầm đìa nước mắt một lúc thì như chợt nhớ nhớ một cứu cánh, nét mặt mẹ đầy vẻ trầm trọng, con nhớ o Thiện bạn dì Vân không. Hiền biết ngay mẹ định nói gì rồi. Mẹ luôn luôn thế, cảm thấy phải có người thật việc thật mới thuyết phục được người khác. Và lúc này o Thiện sẽ là bằng chứng sinh động. Mẹ nói, đã vào miền Nam thì con xác định là phải lấy được chồng mới về chứ như o Thiện đi một mạch ba năm vẫn về tay không thì khổ lắm. Người làng xì xào chắc phải xảy ra chuyện gì đó mới vác mặt về như thế. Thực hư thế nào không biết nhưng những lời bóng gió khiến o ngày càng mặc cảm, xa dần làng xóm. Chồng thì tất nhiên chẳng lấy được nữa. Giờ muốn kiếm một đứa con nương tựa lúc cô đơn cũng không đủ can đảm… Chuyện này thì Hiền biết. Dì Vân đã kể với Hiền trước hôm dì ra Hà Nội. Thật ra vào trong đó o Thiện có yêu một người làm cùng phân xưởng, quê nghe đâu tận miền tây nam bộ. Cũng tính toán cưới hỏi đến nơi rồi bỗng dưng người đó biến biệt tăm khỏi xí nghiệp may cùng với tất cả số tiên o Thiện dành dụm được. Mọi người bảo o cứ về quê nó mà nã cái mặt ra. Về làm gì, o đau đâu phải vì tiếc tiền. O giận mình có mắt như mù, ăn ở với hắn bao tháng trời mà không biết bụng dạ hắn thế nào. Chao đảo, mất lòng tin nơi quê người, o Thiện những tưởng về quê sẽđược bình yên… Bữa đó nghe dì Vân tâm sự không hiểu sao Hiền bỗng thấy lo lo cho Dung. Một thân một mình…Dung có đủ bản lĩnh chống chọi và vượt qua những khó khăn?

- Dậy, dậy…con gái con đứa sáng bảnh mắt rồi vẫn nằm ườn ra đấy à?

Tiếng quát của cha làm Hiền tỉnh giấc. Liếc lên đồng hồ, mới hơn năm giờ sáng, Hiền mới chợp mắt được chưa đến hai tiếng. Cha quát ầm ĩ vậy chứ có việc gì đâu. Dậy, ra vườn bứt nắm chè xanh, đun uống cả ngày. Quét nhà, quét sân nữa là vào tìm một chỗ nào đó ngồi để cha đỡ ngứa mắt. Cha đang sốt ruột muốn Hiền lấy chồng nên lúc nào cũng có thể cáu gắt. Hiền biết làm gì bây giờ. Ở quê chỉ vụ mùa mới có việc để tất bật. Trước đây nhà còn nấu rượu thì còn vào rừng đốn củi, còn đi bán rượu nhưng giờ chẳng biết làm gì ngoài quanh quẩn vạt rau, đám chè sau vườn. Ngày tháng vùn vụt trôi. Số tiền dành dụm được sau hai năm đi làm đã dùng vào việc mua thuốc cho mẹ hết sạch sành sanh. Giả Hiền có lấy chồng thì cũng có gì làm vốn nữa.

Mấy hôm nay không thấy bóng Tiến đâu. Như mọi khi Hiền đã chạy ào sang bên rồi. Nếu có gì thì Tiến cũng nói với Hiền một lời chứ, để Hiền còn tính. Hiền tính sẽ ra Hà Nội làm một thời gian nữa. Còn Tiến, Hiền cũng muốn Tiến vào miền Nam làm gì đó như các anh con bác Chắt cạnh nhà Hiền vậy. Thỉnh thoảng lại thấy bác Chắt ra bưu điện nhận khi ba trăm khi năm trăm mà sướng. Hai đứa tạm xa nhau một thời gian rồi về tính chuyện cũng được. Kiếm được ít tiền gom góp lại cũng đủ dựng một ngôi nhà ngói ba gian. Chứ ở nhà mãi thế này… Không chủ định mà bước chân Hiền rẽ vào ngõ nhà Tiến khi nào không hay. Mình cậu em út ở nhà. “Anh Tiến cùng cha em sang làng bên đặt trầu cau chị Hương rồi, chị không biết à?”. Hiền sững lại, nhưng vẫn giữ được bình tĩnh để gượng cười với cậu em. “Nghe nói chị lại sắp ra Hà Nội hay vào miền Nam gì đó phải không. Anh Tiến bảo chị đi ra nên biết nhìn xa trông rộng, không như anh”. Ra khỏi ngõ nhà Tiến, Hiền chạy một mạch về nhà, may quá, không ai ở nhà, Hiền úp mặt xuống gối, nước mắt từ đâu cứ trào ra. Chiều qua Hiền có nghe loáng thoáng người nhà Song cũng đang mai mối cho anh một đám khác, hình như là một cô giáo mới về dạy trường làng. Việc đó có liên quan gì tới mình đâu nhưng sao Hiền cũng đã thấy cay cay nơi sống mũi. Huống chi chuyện tày đình này, Tiến sắp cưới người khác..

Đi thôi. Nếu dì Vân không về thì Hiền cũng đi. Hàng ngày nhìn thời gian trôi chịu không nổi. Bên kia bác Chắt cũng sửa soạn chuyển vào nam sống. Những ngày này gặp ai bác cũng mếu máo. Nhìn ngôi nhà, mảnh vườn, những sự vật đã ăn vào máu thịt vậy mà nay đành bỏ lại bác lại ngồi khóc rưng rức. Hiền chưa thấy ai rời làng đi mà dằn vặt, đau đớn như bác. Nhưng các con bác đã tậu được vườn tược, nhà cửa đàng hoàng nên bác không thể không đi. Thế là làng lại thưa thêm một mái nhà. Mỗi lần đi qua những mảnh đất trống, những vườn hoang lòng Hiền se lại. Cái cảnh buổi trưa một nhà nấu ấm chè xanh rồi gọi cả xóm đến uống, chuyện trò râm ran đang lùi vào kỷ niệm.

Có kẻ đi có người về. Những người về như dì Vân, như o Thiện đấy. Hôm nay Hiền đi. Đi làm một người giúp việc. Bước ra ngõ Hiền đã thấy Tiến đứng đó tự lúc nào. Đôi mắt Tiến buồn bã nhìn Hiền như muốn nói một điều gì. Hiền cố bước thật nhanh để khỏi nhìn thấy những giọt nước mắt Tiến sắp vỡ ra.

Xe chuyển bánh. Cái xóm nghèo của Hiền khuất sau lũy tre xanh thẳm. Nỗi buồn lúc này mới day dứt làm sao.                            

Phan Thúy Hà