Vũ hội chữ của những ông đồ thời @

Nhà nghiên cứu Hán Nôm Cung Khắc Lược và thư pháp gia Trịnh Tuấn.

Toàn bộ không gian sẽ tràn ngập thư pháp. Chữ hiện diện ở mọi nơi, chữ đứng oai phong trên cửa, chữ nhảy múa trên tường, chữ ngả ngốn dưới nền nhà, chữ đánh đu trên trần, chữ khoác lên mọi đồ vật… tạo cho chúng một diện mạo và tinh thần mới. Đặc biệt hơn cả là màn trình diễn viết thư pháp trên cơ thể.

Lúc này, chữ và người hoà nhập làm một. Đó là những gì mà công chúng sẽ được chứng kiến tại Vũ hội Chữ - Chương trình biểu diễn nghệ thuật thư pháp hành vi của những ông đồ thời @ - được tổ chức từ ngày 17 - 24/ 2/ 2008, tại Maison des Arts, tầng 1 số 31A Văn Miếu, Hà Nội.

Gắn kết giữa truyền thống và hiện đại

Chưa bao giờ câu chuyện về thư pháp Việt Nam lại được công chúng quan tâm và nhắc đến nhiều như hiện nay. Cuộc nổi chìm của con chữ thánh hiền làm nên sự vận động nội tại thư pháp, kéo theo các ngã rẽ trong khuynh hướng phân - hợp, hợp - phân, để cuối cùng, nó đến được cái đích: Hợp nhất các khuynh hướng phát triển của thư pháp Việt Nam, bình ổn “thế chân vạc”: Hán, Nôm - Quốc ngữ - Tiền vệ, thiết lập một kết cấu mới, kết cấu của sự phản ánh đa chiều, phô bày tính đa nguyên thẩm mỹ trong nghệ thuật thư pháp.

Và đầu xuân 2008, tại Ngôi nhà Nghệ thuật (Maison Des Arts - 31A Văn Miếu) sẽ diễn ra buổi trình diễn nghệ thuật thư pháp Vũ hội Chữ vô cùng độc đáo với sự tham gia của cả ba nhóm thư pháp nói trên.

Với sự kết hợp nhiều bút pháp khác nhau thể hiện bằng ba loại chữ, tiêu biểu cho Hán Nôm - Quốc ngữ - Tiền vệ nhằm gắn kết nghệ thuật truyền thống với nghệ thuật hiện đại, giữa phương Đông với phương Tây, giữa tâm linh với hiện thực, giữa rạch ròi với mơ hồ, Maison des Arts mong muốn làm cho câu chuyện về thư pháp Việt Nam được rõ nét hơn, bằng việc đẩy nó đến đỉnh điểm của hành vi, đưa nghệ thuật thư pháp từ tĩnh sang động.

Đồng thời, nó phá bỏ sự gò túng của không gian chữ đơn thuần, đưa thói quen thưởng thức của công chúng từ xem - hiểu sang xem - cảm; phản ánh sự biến đổi nội tại của nghệ thuật Thư pháp Việt Nam, từ truyền thống đến đương đại, hoặc ngược lại, từ đương đại đến truyền thống, từ văn hóa xin - cho đến mua - bán.

Khung cảnh biểu diễn được thiết kế theo nghệ thuật sắp đặt bồi dán từ tường, trần nhà đến các vật dụng, được dán bởi hàng trăm “miếng” thư pháp các thể chữ Hán Nôm, Quốc ngữ và Tiền vệ - Trừu tượng các cỡ, trên giấy Xuyến chỉ với mầu sắc khác nhau ở không gian tầng 1.

Đặc biệt hơn cả là màn trình diễn viết thư pháp trên cơ thể. Lúc này, chữ và người hoà nhập làm một. Người tạo ra chữ, biểu hiện chữ để bày tỏ tình cảm và thông điệp của mình; chữ nương vào người mà hiện diện. Không gian tầng 2 là nơi triển lãm các tác phẩm thư pháp Tiền vệ.

Ý niệm rõ nét

Bà Nguyễn Nga là một người Pháp gốc Việt, giám đốc Maison des Arts đã đồng ý tài trợ toàn phần kinh phí từ chất liệu sáng tác tác phẩm đến tổ chức triển lãm và biểu diễn cho chương trình biểu diễn nghệ thuật Thư pháp hành vi này.

Maison des Arts chủ động mời các thư pháp gia đại diện cho thời đại @ - những người đã từng có những cống hiến nhất định đối với sự phát triển của Thư pháp nước nhà trong những năm gần đây tham gia triển lãm. Người trình diễn thư pháp Hán Nôm là Vũ Thanh Tùng - Chủ tịch sáng lập Câu lạc bộ Trí Đức thư pháp tại Nam Định, Thư ký Thăng Long - Hồng Lệ Thư Quán tại Việt Nam, Hội viên CLB UNESCO Thư pháp Việt Nam.

Người trình diễn thư pháp Quốc ngữ là Trịnh Tuấn - người sáng lập và quản trị mạng Thư pháp chữ Việt (www.thuphapchuviet.com), người có 2 kỷ lục Việt Nam về thư pháp.

Người trình diễn thư pháp Tiền vệ là Ái châu Cửu chân quận nhân Lê Quốc Việt - người đang tham gia giảng dạy Thư pháp tại chùa Tảo Sách do Phan Cẩm Thượng và Lại Cao Nguyện đồng Chủ nhiệm, tác giả của hàng chục triển lãm thư pháp nổi tiếng trong nước và quốc tế.

Tham dự buổi trình diễn nghệ thuật thư pháp Vũ hội chữ này, bạn còn có thể có được một số tác phẩm độc đáo của các nghệ sỹ những ông đồ thời @, hoặc tham gia cùng viết lên những điều ước muốn của bạn trong không khí rộn ràng của tiết xuân.

Thư pháp gia 8X Trịnh Tuấn cho biết: Sau triển lãm, toàn bộ 1.200 bức thư pháp mà các anh dành vài năm để thực hiện, sẽ bị xé bỏ. Cái còn lại sẽ là ý niệm rõ nét về thư pháp Việt trong đầu những người đến xem triển lãm.

Thư pháp Hán Nôm truyền thống, với danh vị đã được khẳng định từ mấy nghìn năm trong lịch sử văn tự Trung Hoa, và bao trùm cả (hàng) thiên niên kỷ ở Việt Nam dưới các triều đại phong kiến. Tính kế thừa và sự duy trì lặng lẽ của nó vẫn luôn âm ỉ cháy trong lòng những người yêu văn mến chữ thánh hiền. Hàng trăm, hàng nghìn các nhà thờ, đình, chùa, đền, miếu cũng như hàng trăm hàng nghìn bảo tàng dân gian, lưu giữ và tôn vinh giá trị những tác phẩm thư pháp, dưới dạng những hoành phi, câu đối, thác bản. Với sự cộng hưởng từ các phong trào phát triển nghệ thuật thư pháp, sự hỗ trợ đắc lực của công nghệ truyền thông, nỗ lực vượt bậc của các thư gia trẻ, thư pháp Hán Nôm đang được hoằng dương mạnh mẽ. Thư pháp Tiền vệ chuyển dịch vào Việt Nam một cách muộn mằn, nhưng lại mang hơi thở cuộc sống hiện tại, nói được nhiều câu chuyện hôm nay se duyên cho cuộc hợp hôn tưng bừng giữa thư pháp Hán - Nôm và Quốc ngữ. Đồng thời, thư pháp Tiền vệ mang tải tinh thần thời đại, cuốn công chúng vào chiều sâu ý niệm, phá dỡ hoàn toàn các khuôn thước, các khái niệm cổ điển, nhằm đạt đến cái tận cùng của bản ngã. Phá bỏ tính xem - hiểu, tiến đến tính xem - cảm. Người xem sẽ tự tìm ra cho mình thông điệp gửi gắm trong tác phẩm, mà không có bất kỳ sự chú thích hay lý giải nào. Đó cũng là cách để “mở cửa” trong nghệ thuật, ở đây, người nghệ sĩ sẽ trao cho công chúng chiếc chìa khóa để bước sâu vào thế giới của sự tưởng tượng. Thư pháp chữ Quốc ngữ, hay còn gọi là thư pháp chữ Việt, là một thành phần cấu tạo nên sức sống mới cho diện mạo thư pháp Việt Nam. Nó ra đời trong sự vận động tất yếu của nghệ thuật viết chữ. Mang trong mình tính phổ biến, dễ đọc, dễ hiểu, dễ cảm nhận, vì thế, nó cũng dễ làm nên những “câu chuyện kỷ lục” và là những giá trị văn hóa phi vật thể trong lòng lát cắt lịch sử thời đại.